Aktualności

Relacja z panelu dyskusyjnego CEED Institute

ceed-institute

Choć pytanie ile państwa w gospodarce od wieków stanowi oś akademickiego sporu ekonomistów i polityków, to w ostatniej dekadzie globalny kryzys finansowy znów sprawił, że temat ten jest niezwykle aktualny. Czy regulacja i interwencja ogranicza wolność, czy państwo sprawdza się w roli właściciela, a jeśli tak to w jakich sektorach rynku? Wreszcie, czy za hasłem patriotyzmu gospodarczego nie stoi pokusa protekcjonizmu? Te pytania stanowiły punkt wyjścia do panelu zorganizowanego przez CEED Institute w pierwszym dniu Europejskiego Kongresu Gospodarczego w Katowicach.

W dyskusji wzięli udział między innymi Witalij Kliczko – mer Kijowa, Horst Köhler – Prezydent Niemiec w latach 2004-2010, Leszek Balcerowicz – były wicepremier RP i szef Narodowego Banku Polskiego, oraz  Jan Kulczyk, założyciel CEED Institute. Panel podsumował Lech Wałęsa.

Ekonomiści nie są zgodni w określeniu, jaką rolę powinno odgrywać państwo w gospodarce, a tym samym w zdefiniowaniu gospodarczych funkcji państwa i granic państwowej ingerencji w tym zakresie. Dyskusja na ten temat stała się jeszcze bardziej aktualna w związku
z konfliktem na wschodzie Europy, który ma także oblicze gospodarcze, ponieważ realne bezpieczeństwo narodów coraz bardziej związane jest z systemami energetycznymi i finansowymi. W globalnej gospodarce interesy państw nie zawsze w pełni pokrywają się z interesami regionów, w tym Unii Europejskiej, która często wymaga kompromisów w imię stabilizacji i bezpieczeństwa Europy. Dlatego zdaniem wielu ekspertów, druga dekada
XXI wieku upłynie pod znakiem poszukiwania nowego modelu porządku gospodarczego, który zapewni rozwój, stabilizację i poczucie bezpieczeństwa, przy jednoczesnej, solidarnej trosce
o środowisko naturalne.

Wszyscy uczestnicy panelu dostrzegają nowe wyzwania jakie stoją przed Europą i światem

w kontekście relacji między państwem i gospodarką. Postępująca globalizacja, problemy gospodarcze południowych krajów UE oraz destabilizacja na wschodzie kontynentu, wymagają nie tylko postawiania pytań, ale także poznania odpowiedzi i wdrożenia ich w życie. Dyskusja moderowana przez Bogusława Chrabotę, redaktora naczelnego dziennika Rzeczpospolita oraz prof. Witolda Orłowskiego ujawniła zarówno różnice w poglądach panelistów na temat stopnia zaangażowania państwa w gospodarkę, jak i zgodne obawy dotyczące cienkiej granicy dzielącej kompromis na rzecz bezpieczeństwa, a złamania fundamentalnych zasad wolnego rynku.  

„W każdym systemie politycznym własność państwowa oznacza władzę polityków nad przedsiębiorcami i jest destrukcyjna dla wolności gospodarczej.  W gospodarce nic nie może zastąpić konkurencji” – mówił prof. Leszek Balcerowicz.

Horst Köhler, były Prezydent Niemiec przekonywał, że nie ma modelu idealnego dla wszystkich krajów.

„Każde państwo musi znaleźć własną równowagę między wolnością gospodarczą, własnością prywatną i interwencją państwa. Ważne jednak aby trzymać się jasnej zasady, że jeśli w kwestii obecności państwa mamy jakiekolwiek wątpliwości, to zawsze oddajemy głos wolności rynkowej” – mówił.

Jan Kulczyk podkreślał, że w Polsce państwo wciąż jest mocno obecne w gospodarce.

„Wśród dziesięciu największych polskich firm pod względem obrotów w siedmiu udziały posiada skarb państwa. Oznacza to, że państwo wciąż jest liderem w polskiej gospodarce. Tymczasem zgodnie ze swoimi kompetencjami powinno skupić się na swojej najważniejszej roli, czyli działaniu w obszarze regulacji. Państwo ma też do odegrania ważną rolę we wspieraniu polskich przedsiębiorców w ekspansji zagranicznej. Powinno ich wspierać, ale nie zastępować” – mówił Jan Kulczyk, założyciel CEED Institute.

George Ngethe Njenga, dziekan Strathmore Business School w Kenii, zwracał w dyskusji uwagę na dynamiczny rozwój gospodarki w Afryce Subsaharyjskiej, który wynika również z coraz większej świadomości ekonomicznej mieszkańców kontynentu.

„Ludzie w Afryce zaczynają rozumieć, że rząd musi pełnić rolę zarządcy, którego zadaniem jest wspieranie rozwoju sektora prywatnego, a jednocześnie tworzenie mechanizmów broniących rynek przed monopolem, który szkodzi gospodarce” – przekonywał.

Witalij Kliczko, mer Kijowa, wielokrotnie podkreślał, że polska transformacja jest przykładem do naśladowania dla Ukrainy.

Sukces Polski we wdrażaniu reform jest dla mieszkańców Ukrainy najlepszą motywacją. Chcemy jako kraj iść tą samą drogą, dążyć do rozwoju gospodarczego i stabilizacji, i tak jak Polska stać się pełnoprawnym członkiem rodziny europejskiej” – mówił.

Zgodził się z nim Ivan Mikloš były wicepremier i minister finansów Słowacji, który podkreślił, że tylko te państwa Europy Wschodniej, które postawiły na transformację w kierunku wolności gospodarczej osiągnęły wyraźny i szybki sukces ekonomiczny.   

Raport CEED Institute

Dyskusji podczas Europejskiego Kongresu Gospodarczego w Katowicach towarzyszyła publikacja raportu CEED Institute „Ile państwa w gospodarce”, który zawiera eseje czołowych polskich i międzynarodowych przedstawicieli świata polityki, ekonomii i nauki. Swoje przemyślenia i opinie na temat roli państwa w gospodarce przedstawili m.in. Lech Wałęsa były Prezydent RP, profesor Leszek Balcerowicz, gen. James L. Jones były doradca

ds. bezpieczeństwa narodowego w kancelarii prezydenta Barracka Obamy, Jože P. Damijan, doradca ekonomiczny rządu Słowenii oraz James Shikwati, czołowy kenijski ekonomista. Wstęp do raportu opracował Witold Gadomski. Raport zawiera także wnioski z badania przeprowadzonego na zlecenie CEED Institute przez GfK, prezentującego postawy przyszłych polskich ekonomistów, studentów ostatnich lat najlepszych polskich kierunków ekonomicznych, na temat ich postrzegania roli państwa w gospodarce.

Komentarze