Aktualności

Blokada środków na rachunku bankowym

Choć często słyszymy stwierdzenie, że bank zajął konto, to tak naprawdę dokonują tego uprawnione podmioty, a instytucja bankowa tylko wykonuje ich decyzje. Zajęcie komornicze czy zaległości wobec skarbówki to nie jedyny potencjalny powód zablokowani rachunku. Zgodnie z prawem bankowym, w razie zaistnienia uzasadnionego podejrzenia, że zgromadzone na rachunku środki w całości lub w części pochodzą lub mają związek z przestępstwem, bank jest uprawniony do dokonania blokady środków na tym rachunku.

Artykuł 106a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Prawo bankowe (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1876) wprowadza do naszego systemu prawnego instytucję blokady rachunku bankowego. Jak się okazuje, zagadnienie to jest niezwykle istotne nie tylko z punktu widzenia osób fizycznych, ale i również osób prawnych oraz jednostek organizacyjnych nie posiadających osobowości prawnej, posiadających jednak zdolność prawną. Innymi słowy, blokada może dotyczyć każdego rodzaju rachunku bankowego – nie tylko prywatnego, ale również firmowego rachunku spółki czy np. prowadzonego dla realizacji celów fundacji lub stowarzyszenia.

Niniejszy przepis nakłada na bank obowiązek zawiadomienia prokuratora, Policji lub innego organu uprawnionego do prowadzenia postępowania przygotowawczego (np. Centralnego Biura Antykorupcyjnego) o powzięciu uzasadnionych podejrzeń, że działalność banku jest wykorzystywana w celach przestępczych lub dla ukrycia takich działań.

Warto pamiętać, że przepis ten dotyczy również przestępstw skarbowych, nie ma jednak zastosowania do przestępstw finansowania działań terrorystycznych oraz tzw. „przestępstwa prania brudnych pieniędzy”, które to regulują odrębne, szczegółowe przepisy stworzone dla przeciwdziałania tym konkretnym typom przestępstw. Warto zaznaczyć, iż niniejsze zawiadomienie może dotyczyć również informacji objętych tajemnicą bankową i nie jest tu konieczne jej uchylenie.

Kiedy dokonywana jest blokada rachunku i jakie rodzi to skutki dla posiadacza?

Art. 106a ust. 3 wspomnianej ustawy stanowi, że „w przypadku powzięcia uzasadnionego podejrzenia, że zgromadzone na rachunku bankowym środki, w całości lub w części pochodzą lub mają związek z przestępstwem skarbowym lub przestępstwem innym niż przestępstwo,
o którym mowa w art. 165a lub art. 299 Kodeksu karnego
(czyli wyłączenie wskazane powyżej), bank jest uprawniony do dokonania blokady środków na tym rachunku. Blokada może nastąpić wyłącznie do wysokości zgromadzonych na rachunku środków, co do których zachodzi takie podejrzenie.” Blokada może dotyczyć zatem całości zgromadzonych środków lub części tych środków, np. do określonej kwoty i nie może przekraczać kwoty odnośnie której zachodzi wspomniane podejrzenie. Przepis ten daje bankowi uprawnienie do dokonania niniejszej blokady. Co więcej, uprawnienie te wydaje się być dość swobodne jak na tak daleko idące ograniczenie, w szczególności, iż wystarczające jest jedynie uzasadnione podejrzenie, natomiast bank nie ponosi konsekwencji w przypadku zbyt dowolnie dokonanej blokady środków w dobrej wierze. Konsekwencje łagodzi jednak fakt, iż blokada dokonana przez bank nie może trwać dłużej niż 72 godziny i o dokonaniu takiej blokady każdorazowo musi zostać zawiadomiony prokurator, który to podejmie wówczas decyzję o wszczęciu lub odmowie wszczęcia postępowania.

Kto może dokonać blokady?

Blokady rachunku bankowego może jednak dokonać nie tylko sam bank jako uprawniona do tego instytucja, ale również prokurator. Przesłanki w tym przypadku są niemal tożsame ze wskazanymi powyżej, z tym że w przypadku blokady dokonywanej przez prokuratora uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa obejmuje również przestępstwa wyłączone w przypadku blokady dokonywanej przez bank, tj. finansowania działań teoretycznych oraz „przestępstwa prania brudnych pieniędzy”. W przypadku powzięcia przez prokuratora uzasadnionego podejrzenia o – ogólnie rzecz ujmując – wykorzystywaniu rachunku bankowego do działań przestępczych lub do ich ukrywania, prokurator w drodze postanowienia może wstrzymać określoną transakcję lub dokonać blokady środków na rachunku bankowym na czas oznaczony, nie dłuższy niż 3 miesiące, również pomimo braku wyżej opisanego zawiadomienia o podejrzeniu ze strony banku. W takim postanowieniu prokurator musi dokładnie określić zakres, sposób i termin wstrzymania transakcji lub blokady środków na rachunku.

W przypadku blokady dokonanej przez bank, jeżeli prokurator w ciągu wspomnianych 72 godzin podejmie decyzję o wszczęciu postępowania, czas trwania niniejszej blokady może zostać wydłużony. Prokurator powinien wówczas wydać postanowienie o wstrzymaniu określonej transakcji lub dokonaniu blokady środków na rachunku na czas oznaczony, który w tym wypadku nie może być dłuższy niż 3 miesiące od chwili otrzymania zawiadomienia od banku o dokonaniu takiej blokady.

Po dokonaniu blokady rachunku bankowego, jego posiadacz nie może swobodnie dysponować środkami na nim zgromadzonymi, nie może ich również wypłacać. Można powiedzieć, że środki znajdujące się na rachunku są niejako „zamrożone” na okres oznaczony w postanowieniu prokuratora i na ten czas dostęp do nich jest praktycznie niemożliwy. To z kolei może prowadzić do dalszych konsekwencji w życiu prywatnym czy np. w działalności spółki, która nie może dokonywać bieżących płatności czy zakupów materiałów niezbędnych do działania firmy.

Niesłuszna blokada rachunku

Oczywiście przepisy regulują również sposób obrony czy też weryfikacji decyzji prokuratora w sytuacji, gdy np. osoba, której to rachunku dokonano blokady, zupełnie nie zgadza się
z wydanym postanowieniem, zajęcie powinno opiewać na zdecydowanie niższą kwotę lub
w ogóle nie brano udziału w jakichkolwiek działaniach przestępczych, a zajęcia dokonano prawdopodobnie w wyniku pomyłki. Otóż na takie postanowienie każdorazowo przysługuje zażalenie, które należy skierować do sądu właściwego do rozpoznania sprawy. Co prawda zaskarżenie nie wstrzymuje wykonania przedmiotowego postanowienia, natomiast mamy pewność, iż słuszność wydanej decyzji zostanie zweryfikowana przez sąd. Ponadto, jeżeli przed upływem trzech miesięcy od wydania w/w postanowienia prokuratora postępowanie nie będzie się toczyć dalej, tj. nie zostanie wydane postanowienie o zabezpieczeniu majątkowym lub postanowienie w przedmiocie dowodów rzeczowych, konto musi zostać odblokowane,
a transakcje nie mogą być dłużej wstrzymywane.

 

Autor: Młodszy prawnik, Martyna Kulikowska, KPRF Law Office

Komentarze

WP Facebook Auto Publish Powered By : XYZScripts.com